Home · Uitleg & tools · Gezamenlijk gezag
Familierecht
Gezamenlijk gezag | wat is het klemcriterium?
Uitgangspunt in de wet is dat ouders sámen het gezag over hun kind uitoefenen. Toch kan de rechter een verzoek om gezamenlijk gezag afwijzen via het zogenoemde klemcriterium. Wat betekent dat precies?
Gepubliceerd op · bijgewerkt op
Het ouderlijk gezag houdt in dat ouders samen verantwoordelijk zijn voor de verzorging en de opvoeding van het kind. Daarnaast kunnen zij officiële handelingen namens het kind verrichten. Oefenen de ouders het gezag niet samen uit, dan kan dat in onderling overleg alsnog worden geregeld. Werkt de andere ouder daaraan niet mee, dan kan de rechter worden verzocht het gezamenlijk gezag vast te leggen.
Sinds 1 januari 2023 krijgt de partner die een kind erkent in beginsel automatisch gezamenlijk gezag met de moeder. Voor kinderen die voor die datum zijn erkend, geldt dat niet. In die gevallen blijft een aantekening in het gezagsregister of een verzoek aan de rechter nodig.
Uitgangspunt is gezamenlijk gezag
De wet neemt tot uitgangspunt dat gezamenlijk gezag in het belang van het kind is. Een verzoek om gezamenlijk gezag wordt daarom slechts in twee gevallen afgewezen. Het eerste geval is dat het kind klem of verloren zou raken tussen de ouders. Dat wordt het klemcriterium genoemd. Het tweede geval is dat afwijzing anderszins in het belang van het kind noodzakelijk is.
De Hoge Raad: klemcriterium is geen automatisme
De Hoge Raad heeft op 27 maart 2020 (ECLI:NL:HR:2020:533) bepaald dat het klemcriterium geen automatisme is. Dreigt het kind klem of verloren te raken tussen de ouders, dan betekent dat niet vanzelf dat het verzoek om gezamenlijk gezag wordt afgewezen. Ook als aan het klemcriterium is voldaan, heeft de rechter de ruimte om gezamenlijk gezag toch toe te wijzen of in stand te laten.
In de zaak die tot dit arrest leidde, gaf de ouder die met het gezag was belast de andere ouder op geen enkele wijze een opening om betrokken te zijn bij het leven van het kind. Eenhoofdig gezag zou er dan toe leiden dat die ouder volledig uit het leven van het kind wordt geweerd. Tegelijk is er ook een risico dat het kind klem raakt. In zulke gevallen mag de rechter inschatten welke oplossing het belang van het kind vermoedelijk het minst schaadt.
Vragen over gezag?
Heeft u een geschil over het gezag? Of wilt u gezamenlijk gezag regelen of juist wijzigen? Neem gerust contact op met een van onze familierechtadvocaten.
Liever meteen iemand spreken?
Dit artikel is algemene informatie en geen advies voor uw eigen situatie. Bel ons voor een eerste inschatting. Dat telefoongesprek is gratis en vrijblijvend.
